OOPS. Your Flash player is missing or outdated.Click here to update your player so you can see this content.
Strona główna
Dzień 3 maja | Drukuj |
Dla wszystkich Polaków majowe święto jest dniem szczególnym.

Dzień 3 maja ustanowiono świętem narodowym w dowód pamięci o przodkach, którzy pragnęli ocalić kraj przed upadkiem. Rocznice uchwalenia Konstytucji 3 Maja uroczyście obchodzili polscy patrioci już podczas rozbiorów, pomimo represji i sprzeciwu zaborców.

Ustawa zasadnicza była pierwszą konstytucją w Europie i drugą na świecie, po konstytucji Stanów Zjednoczonych. Regulowała zasady funkcjonowania władz państwowych oraz prawa i obowiązki obywateli Rzeczpospolitej Obojga Narodów. 3 maja 1791 roku Sejm Czteroletni uchwalił ustawę rządową, zwaną później Konstytucją 3 Maja. Dokument ten stał się symbolem tradycji niepodległościowych państwa polskiego.
Postanowienia ustawy zasadniczej ustanawiały trójpodział władzy oraz znosiły wolną elekcję i zasadę liberum veto. Próby przeprowadzenia reform zawartych w ustawie rządowej zostały zniweczone już w połowie 1792 roku przez Konfederację Targowicką oraz wkroczenie wojsk rosyjskich do Rzeczypospolitej. Po utracie niepodległości w 1795 roku, przez lata rozbiorów, Konstytucja była symbolem dążeń narodu, dokumentem przypominający o walce o niepodległość. Później do Ustawy odwoływali się też twórcy konstytucji polskich w XX wieku. W 1791 roku dzień 3 maja został uznany za święto Konstytucji 3 maja. Po drugiej wojnie światowej władze komunistyczne zastąpiły je obchodami święta 1 Maja, a w 1951 roku - zdelegalizowały. Po zmianie ustroju, od 06 kwietnia 1990 roku, święto 3 Maja jest świętem narodowym.

Prace nad Konstytucją z 1791 roku prowadził król Stanisław August wspólnie z Ignacym Potockim i Hugo Kołłątajem. Konstytucja częściowo ograniczyła wpływy magnaterii na elekcję, Senat oraz zarządzanie krajem. Mieszczanie zyskali prawo do nabywania dóbr i przejście do stanu szlacheckiego. Ustawa wprowadziła polityczne zrównanie mieszczan i szlachty, a także stawiała chłopów pod ochroną państwa, dzięki temu złagodzono niektóre nadużycia pańszczyzny.

Poprzez wprowadzenie jednolitego rządu, skarbu i wojska została zniesiona odrębność pomiędzy Koroną i Litwą. Katolicyzm uznano za religię panującą, przy zachowaniu tolerancji innych wyznań, uznanych przez państwo. Wprowadzono trójpodział władzy. Władzę ustawodawczą miał sprawować dwuizbowy Sejm o dwuletniej kadencji. Zmniejszono rolę Senatu. Zniesiono zasadę liberum veto, czyli możliwość blokowania uchwał przez pojedynczych posłów. Decyzje Sejmu miały zapadać zwykłą większością głosów. Władzę wykonawczą Konstytucja przyznawała królowi oraz radzie, tzw. Straży Praw. Król otrzymał prawo nominacji biskupów i senatorów, a w czasie wojny miał sprawować naczelne dowództwo nad wojskami.

Konstytucja 3 maja miała wyprzeć istniejącą anarchię, popieraną przez część krajowych magnatów, na rzecz monarchii konstytucyjnej. Zniesiona została wolna elekcja. Postanowiono, że po śmierci Stanisława Augusta Poniatowskiego tron będzie dziedziczony, a nowa dynastia będzie wybierana przez szlachtę, wyłącznie w wypadku bezdzietnej śmierci króla. Konstytucja zapowiadała także reformę sądownictwa.

Konstytucja przyniosła prawdziwą wolność, jednocześnie likwidując to, co niszczyło Polskę i ciągnęło ją na dno Europy. Dlatego warto się przyjrzeć tym, którzy współtworzyli to dzieło.
A byli to:
    • Stanisław August Poniatowski – król Rzeczpospolitej Obojga Narodów,
    • Stanisław Małachowski – marszałek Sejmu Wielkiego,
    • Hugo Kołłątaj –  polityk, publicysta oświeceniowy,
    • Julian Ursyn Niemcewicz – poeta, historyk, publicysta,
    • Adam Naruszewicz – polski jezuita, nadworny historyk i poeta,
    • Ignacy Potocki – marszałek wielki litewski, polski polityk i działacz patriotyczny,
    • Stanisław Kostka Potocki –polityk, członek Stronnictwa Patriotycznego,
    • Adam Kazimierz Czartoryski – polityk, przywódca Stronnictwa Patriotycznego.

Materiał opracował zespół w składzie:
M. Warzyńska
P. Langkamer
D. Kudaj
R. Herudziński
J. Męcikiewicz
S. Chrzanowski
M. Nowak
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

Misja szkoły

„Jesteśmy szkołą przyszłości. Kształcimy obywateli świata, którzy umieją sprostać wyzwaniom XXI wieku”